Dilemma denken: gevoel en verstand

In 2002 verscheen het boek 21 leiders voor de 21ste eeuw van Trompenaars en Hampden-Turner. Het is ondertussen dertien jaren later, maar het boek maakt nog steeds indruk. Dit zit in het simpele en verhelderende denkkader die het boek aanreikt. Kort door de bocht: het verkondigt dat fitnessleiders en -managers die hun werkzaamheden benaderen vanuit dilemma’s succesvoller zijn dan vakgenoten die denken in zwart-wit scenario’s. Bij een dilemma gaat het om tegengestelde waarden. Dilemma denken gaat over het integreren van tegengestelde waarden op een manier die het mogelijk maakt om de positieve aspecten van beide benaderingen te honoreren. Het betekent dat je de diversiteit aan perspectieven, talenten en kwaliteiten benut.

Als leider of manager van een fitnessclub of personal training studio krijg je dagelijks te maken met dilemma’s. Bijvoorbeeld het dilemma tussen sales versus retentie. Wanneer je bipolair denkt, dus denkt in termen van twee uitersten, dan pleit je voor of de ene of de andere. Andere voorbeelden zijn het dilemma tussen vast of variabel belonen (bijvoorbeeld: werken jouw medewerkers met commissie, zo ja hoeveel) en het algemene dilemma tussen de korte en de lange termijn (bijvoorbeeld: wanneer wil je jouw rendement behalen of je verlies nemen). In figuur 1 zie je nog een voorbeeld van een dilemma, namelijk dat tussen gevoel en verstand. Volg je gevoel zegt de een, gebruik je verstand zegt de ander. Terwijl je eigenlijk beiden moet doen. Het dilemma is dan uiteraard wanneer je het ene boven het andere laat prevaleren.

Als je leidt en managet vanuit dilemma’s, kijk je anders naar de werkelijkheid. Wil je snel zichtbare resultaten of ga je alleen voor de lange termijn. Of is beiden mogelijk en zelfs wenselijk? Zo kent elke regionale, nationale of internationale fitnessketen het dilemma van centraliseren versus decentraliseren. Ga je alle controle bij het hoofdkantoor neerleggen en kan het individuele filiaal niets meer zelfstandig beslissen of uitvoeren? Of leg je de verantwoordelijkheden juist decentraal bij het filiaal neer en wordt lokaal alles bepaald? De waarheid ligt vaak in het midden of in ieder geval ergens tussen de uitersten. De mate van denken in dilemma’s zegt iets over jouw leiderschaps- en managementstijl.

Vaak speelt hierbij het dilemma van nieuwe en oude waarden en normen. Een praktische vertaling hierin is dat leidinggevenden in de fitnessbranche soms een verouderd beeld hebben van waarden en normen bij leidinggeven. Er zijn enkele beperkende overtuigingen die hierin een grote rol spelen. Bijvoorbeeld: een leidinggevende houdt een zakelijke afstand tot medewerkers, moet alles inhoudelijk blijven controleren, toont geen gevoelens of emoties, moet alles weten, vraagt niet om hulp. Deze overtuigingen zijn beperkend omdat ze veel zaken in een bipolair denken plaatsen. In navolging van het genoemde boek volgt dit advies: STOP met zwart-wit denken! BEGIN met het omarmen van dilemma’s. En gebruik je creativiteit om de weerbarstige werkelijkheid van onze prachtige fitnessbranche verder uit te bouwen.

   

Jan Middelkamp is onderzoeker en ondernemer. In het verleden was hij als COO werkzaam voor Fitness First en later voor HealthCity/BasicFit. Hij was tevens vijf jaar CEO van de HDD Group. Momenteel is bij Development Directeur bij HDD en CEO van BlackBoxPublishers. Tevens doet hij promotieonderzoek naar retentie aan de Radboud Universiteit. Wil je reageren op zijn column? Mail naar jan@hddgroup.com